यशस्वी उद्योजकाचे व्यक्तिमत्त्व कसे असावे?

उद्योजकाचे व्यक्तिमत्त्व म्हटलं, की आपल्या डोळ्यांसमोर नकळत एक चित्र उभे राहते. आत्मविश्वासाने बोलणारा, निर्णयक्षम, लोकांना प्रेरणा देणारा, जबाबदारी स्वीकारणारा आणि आपल्या ध्येयासाठी सातत्याने प्रयत्न करणारा एक व्यक्ती आपल्याला दिसू लागतो. प्रत्येक व्यक्ती आपल्या अनुभवांनुसार आणि समजुतीनुसार उद्योजकाचे हे चित्र रंगवत असते.

लहानपणापासून आपल्या मनावर एक विचार सातत्याने बिंबवला जातो, “लोक काय म्हणतील?”, “लोक काय विचार करतील?” अनेक वेळा हा विचार आपल्याला पुढे जाण्यापासून रोखतो. मात्र वास्तव हे आहे की उद्योजकतेच्या प्रवासात लोकांचे मत पूर्णपणे दुर्लक्षित करता येत नाही. कारण ग्राहक, कर्मचारी, गुंतवणूकदार, पुरवठादार आणि समाज यांच्यासमोर आपण आपल्या व्यक्तिमत्त्वातूनच प्रथम स्वतःची ओळख निर्माण करत असतो. म्हणूनच उद्योजकासाठी व्यक्तिमत्त्व विकास हा केवळ बाह्य स्वरूपाचा विषय नसून तो व्यवसायाच्या यशाशी थेट जोडलेला घटक आहे.

पहिली छाप अत्यंत महत्त्वाची

“First Impression is the Last Impression”, ही म्हण आजही तितकीच खरी आहे.

ग्राहक, गुंतवणूकदार किंवा संभाव्य व्यावसायिक भागीदार प्रथम तुमच्या उत्पादनापेक्षा तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाचे निरीक्षण करतात. तुमचे बोलणे, चालणे, वागणे, पोशाख, वेळेचे नियोजन आणि संवादाची पद्धत यावरून तुमच्याविषयी पहिली प्रतिमा तयार होत असते. विशेषतः नव्याने व्यवसाय सुरू करणाऱ्या उद्योजकांनी या बाबीकडे गांभीर्याने लक्ष दिले पाहिजे. कारण सुरुवातीच्या काळात तुमचा व्यवसाय नव्हे तर तुम्ही स्वतःच तुमच्या व्यवसायाचे ब्रँड अॅम्बेसेडर असता.

Presentable उद्योजकाचे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे नेमके काय?

Presentable व्यक्तिमत्त्व म्हणजे महागडे कपडे, ब्रँडेड वस्तू किंवा दिखाऊपणा नव्हे. त्याचा अर्थ असा की :

• स्वच्छ आणि नीटनेटका पोशाख
• प्रसन्न आणि आत्मविश्वासपूर्ण चेहरा
• वेळेचे पालन
• सभ्य आणि सकारात्मक संवाद
• शिस्तबद्ध वर्तन
• परिस्थितीनुसार योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता

उद्योजकाने स्वतःला पूर्णपणे बदलण्याची गरज नसते. उलट त्याच्या नैसर्गिक गुणांना अधिक प्रभावीपणे सादर करणे हेच खरे व्यक्तिमत्त्व विकासाचे उद्दिष्ट असते.

आत्मविश्वास हा उद्योजकाचा सर्वात मोठा दागिना

व्यवसायाच्या प्रवासात यश आणि अपयश दोन्ही येतात. काही वेळा ग्राहक नकार देतात, काही वेळा आर्थिक अडचणी निर्माण होतात, तर काही वेळा घेतलेले निर्णय चुकीचे ठरतात. अशा वेळी आत्मविश्वास टिकवून ठेवणारा उद्योजकच पुढे जातो.

आत्मविश्वास म्हणजे अहंकार नव्हे. आपल्या क्षमतांवर विश्वास ठेवून शिकत राहण्याची आणि चुका सुधारण्याची तयारी म्हणजे खरा आत्मविश्वास.

संवाद कौशल्य ही यशाची गुरुकिल्ली

उद्योजकाच्या यशामागे त्याचे संवाद कौशल्य मोठ्या प्रमाणात कारणीभूत असते. जेव्हा आपण ग्राहक, कर्मचारी, पुरवठादार किंवा गुंतवणूकदारांशी बोलतो तेव्हा आपले बोलणे स्पष्ट, नम्र, विश्वासार्ह, आश्वासक, सकारात्मक असे असायला हवे. मधुर संवाद अनेक वेळा मोठ्या जाहिरातींपेक्षाही अधिक प्रभावी ठरतो. लोक उत्पादनापेक्षा व्यक्तीवर विश्वास ठेवून व्यवहार करतात आणि तो विश्वास निर्माण करण्याचे सर्वात प्रभावी साधन म्हणजे संवाद.

भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता

व्यवसायात प्रत्येक दिवस सारखा नसतो. काही दिवस उत्साहवर्धक असतात तर काही दिवस आव्हानांनी भरलेले असतात. कठीण परिस्थितीतही शांत राहणे, घाईघाईने निर्णय न घेणे आणि समस्येकडे वस्तुनिष्ठपणे पाहणे हे यशस्वी उद्योजकाचे वैशिष्ट्य असते. तणावाच्या काळातही हसतमुख राहणारा आणि आपल्या टीमला सकारात्मक ऊर्जा देणारा नेता अधिक प्रभावी ठरतो.

वाद नव्हे तर संवाद निवडा

व्यवसायात मतभेद होणे स्वाभाविक आहे. ग्राहक, कर्मचारी, भागीदार किंवा पुरवठादार यांच्यासोबत कधी ना कधी मतभेद निर्माण होऊ शकतात. अशा वेळी वाद घालण्यापेक्षा संवादातून तोडगा काढण्याची क्षमता उद्योजकात असली पाहिजे. भावनेपेक्षा तर्काला आणि अहंकारापेक्षा नात्यांना महत्त्व देणारा उद्योजक दीर्घकालीन यश मिळवतो.

टीमवर्कशिवाय मोठे यश अशक्य

एक व्यक्ती व्यवसाय सुरू करू शकते; पण मोठा व्यवसाय उभा करण्यासाठी टीमची आवश्यकता असते. यशस्वी उद्योजक आपल्या टीमचे म्हणणे ऐकतो. चांगल्या कल्पनांना प्रोत्साहन देतो.

कामाचे श्रेय योग्य व्यक्तींना देतो. सहकाऱ्यांचा सन्मान करतो. चुका झाल्यास मार्गदर्शन करतो. उद्योजकाने ‘मी’पासून ‘आपण’ पर्यंतचा प्रवास केला की व्यवसाय वेगाने वाढू लागतो.

नेतृत्वगुणांची आवश्यकता

चांगला उद्योजक म्हणजे चांगला नेता. नेतृत्व म्हणजे फक्त आदेश देणे नव्हे, तर योग्य दिशा दाखवणे, प्रेरणा देणे आणि संकटाच्या काळात टीमच्या पाठीशी उभे राहणे होय. नेतृत्वगुणांमुळे निर्णयक्षमता वाढते, जबाबदारी स्वीकारण्याची तयारी होते, लोकांचा विश्वास निर्माण होतो, व्यवसायाची दिशा स्पष्ट होते.

शिस्त हा यशाचा पाया

उद्योगात यशस्वी होण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा गुण म्हणजे शिस्त. वेळेवर काम करणे, आर्थिक नोंदी ठेवणे, नियोजन करणे, दिलेला शब्द पाळणे आणि सातत्य राखणे या सवयी व्यवसायाला मजबूत पाया देतात. अनेक वेळा प्रतिभेपेक्षा शिस्त अधिक मोठे यश मिळवून देते.

आणखी वाचा : तुमचे कपडे खुलवतात तुमचे व्यक्तिमत्त्व!

सतत शिकण्याची वृत्ती आवश्यक

आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या जगात कालचे यश उद्याच्या यशाची हमी देत नाही. तंत्रज्ञान, ग्राहकांच्या अपेक्षा, बाजारपेठ आणि व्यवसाय मॉडेल्स सतत बदलत आहेत. त्यामुळे उद्योजकाने कायम शिकत राहिले पाहिजे.

• नवीन कौशल्ये आत्मसात करा.
• पुस्तके वाचा.
• प्रशिक्षण कार्यक्रमात सहभागी व्हा.
• उद्योगातील बदल समजून घ्या.
• नवीन कल्पनांसाठी खुले रहा.

ध्येय आणि दूरदृष्टी असणे आवश्यक

ज्या उद्योजकाला स्वतःचे ध्येय स्पष्ट असते तोच योग्य दिशेने वाटचाल करू शकतो. उद्योजकाने स्वतःला नेहमी हे प्रश्न विचारले पाहिजेत :

• मला पुढील पाच वर्षांत कुठे पोहोचायचे आहे?
• माझ्या व्यवसायाचा समाजावर काय परिणाम होणार आहे?
• मी कोणती समस्या सोडवत आहे?
• माझी वेगळेपणाची ओळख काय आहे?

स्पष्ट ध्येय आणि दूरदृष्टी उद्योजकाला कठीण काळातही योग्य दिशा दाखवत असते. यशस्वी उद्योजकाचे व्यक्तिमत्त्व हे केवळ त्याच्या पोशाखात किंवा बोलण्यात दिसत नाही, तर त्याच्या विचारांमध्ये, निर्णयांमध्ये, शिस्तीत, नेतृत्वात आणि माणसांशी वागण्याच्या पद्धतीत दिसून येते.

आत्मविश्वास, संवाद कौशल्य, शिस्त, नेतृत्व, सकारात्मक दृष्टीकोन, टीमवर्क आणि सतत शिकण्याची वृत्ती या गुणांची जोड मिळाली की उद्योजकाचे व्यक्तिमत्त्व सर्वसमावेशक बनते.अशा व्यक्तिमत्त्वाचा उद्योजक केवळ आर्थिक यश मिळवत नाही, तर समाजासाठी प्रेरणादायी आदर्श निर्माण करतो आणि खऱ्या अर्थाने यशस्वी उद्योजक म्हणून उदयास येतो.