यशस्वी होण्याची इच्छा प्रत्येकाच्या मनात असते. पण यश मिळवण्यासाठी नेमकं काय करावं, हे मात्र बहुतेकांना ठाऊक नसतं. यश हे रात्रभरात मिळत नाही; ते छोट्या-छोट्या सवयींमधून निर्माण होतं.
या लेखात अशा सहा महत्त्वाच्या गोष्टींबद्दल बोलणार आहे, ज्या तुम्हाला यशाच्या दिशेने नेतील. या गोष्टी केवळ एकदा करून संपणाऱ्या नाहीत; त्या रोजच्या जीवनात रुजवाव्या लागतात. आणि हो, या सवयींव्यतिरिक्त स्वतःवर आणि स्वतःच्या ध्येयावर विश्वास ठेवणं हे सर्वांत महत्त्वाचं आहे. चला, या सहा गोष्टी जाणून घेऊया.
पहिली गोष्ट : रात्री झोपताना दुसऱ्या दिवशीच्या कामांची यादी तयार करून झोपणं. हे ऐकलं की सोपं वाटतं, पण याचा प्रभाव प्रचंड असतो. कल्पना करा, तुम्ही सकाळी उठता आणि तुमच्याकडे आधीच एक स्पष्ट प्लॅन असतो. यामुळे दिवसाची सुरुवातच उत्साही होते. उदाहरणार्थ, तुम्ही रात्री लिहिता, ‘सकाळी व्यायाम, नंतर ऑफिसचे ईमेल चेक करणे, दुपारी मीटिंग आणि संध्याकाळी पुस्तक वाचणे.’
यामुळे तुमचा वेळ वाचतो आणि कामं वेगाने पूर्ण होतात. अभ्यास सांगतात की, जे लोक अशी यादी तयार करतात, ते २५ टक्के अधिक उत्पादक असतात. कारण मेंदू रात्रीच्या झोपेत त्या यादीवर प्रक्रिया करतो आणि तुम्हाला अधिक तयार करतो. ही सवय सुरू करा, आणि पहा कसं तुमचा दिवस नियोजित होतो.
दुसरी गोष्ट : ‘नाही’ म्हणायला शिकणं. हे ऐकायला कठीण वाटतं, पण यशस्वी लोकांचं हे एक रहस्य आहे. बऱ्याचदा आपण इतरांच्या सांगण्यावरून अशा गोष्टी करतो, ज्या आपला वेळ, पैसा आणि ऊर्जा वाया घालवतात. उदाहरण देऊन सांगतो अचानक मित्राचा फोन येतो आणि तो म्हणतो, ‘नाक्यावर भेटूया.’
तुम्ही ‘हो’ म्हणता, पण त्या भेटीमुळे तुमचं महत्त्वाचं काम थांबतं किंवा एखाद्या व्यक्तीचा फोन येतो आणि तो तासंतास चालतो, ज्यात काहीही अर्थपूर्ण नसतं. अशा वेळी ‘नाही’ म्हणणं म्हणजे स्वतःच्या वेळेचा आदर करणं. हे शिकण्यासाठी सुरुवातीला कठीण जाईल, पण सरावाने ते सहज होईल.
‘नाही’ म्हणण्याने तुम्ही फक्त तुमच्या ध्येयावर फोकस कराल आणि अनावश्यक गोष्टी टाळाल. यशस्वी उद्योजक वार्रन बफेट म्हणतात, ‘यशस्वी लोक आणि अपयशी लोकांमध्ये फरक हा आहे की, यशस्वी लोक जवळजवळ प्रत्येक गोष्टीला नाही म्हणतात.’ हे लक्षात ठेवा.
तिसरी गोष्ट : झोपायची आणि उठायची वेळ निश्चित करणं. मी असं नाही म्हणत की लवकर झोपा आणि लवकर उठा, पण तुम्हाला किती तासांची झोप आवश्यक आहे, हे ओळखा. सामान्यतः ७-८ तास पुरेसे असतात. ठरवा की रात्री ११ वाजता झोपणार आणि सकाळी ७ वाजता उठणार.
झोप ही अशी गोष्ट आहे जी जितकी वाढवता तितकी वाढते. म्हणजे जर तुम्ही अनियमित झोपलात, तर ती सवय होऊन जाते आणि उत्पादकता कमी होते. ठराविक वेळेशिवाय इतर वेळी झोपू नका. उदाहरणार्थ, दुपारी थोडं झोपण्याची सवय सोडा, नाही तर रात्री नीट झोप येणार नाही.
वैज्ञानिक अभ्यास सांगतात की, नियमित झोपेमुळे मेंदूची कार्यक्षमता वाढते आणि निर्णय घेण्याची क्षमता सुधारते. यशस्वी व्यक्ती जसे एलॉन मस्क किंवा बिल गेट्स, ते त्यांच्या झोपेच्या वेळेचे काटेकोर पालन करतात. ही सवय तुम्हाला ऊर्जावान ठेवेल.
चौथी गोष्ट : नित्यक्रम तयार करणं. तुमची दिवसभरातील साधारण कामं तुम्हाला माहीत आहेत. त्यामुळे उठण्यापासून झोपेपर्यंतचा एक क्रम ठरवा. यात तासाप्रमाणे वेळापत्रक करण्याऐवजी, क्रमाने यादी करा. प्रथम व्यायाम, नंतर नाश्ता, त्यानंतर मुख्य काम, इत्यादी.
हे नित्यक्रम तुम्हाला शिस्त शिकवेल. उदाहरण देऊन सांगतो: सकाळी उठून प्रथम ध्यान, नंतर व्यायाम, त्यानंतर काम सुरू. यामुळे तुमचा दिवस सुव्यवस्थित होईल आणि तणाव कमी होईल. नित्यक्रम नसल्यास, तुम्ही घाईघाईत कामं कराल आणि काही विसराल. ही सवय रुजवल्याने तुम्ही अधिक कार्यक्षम व्हाल आणि यशाच्या जवळ जाल.
पाचवी गोष्ट : विचार करण्यासाठी वेळ ठेवणं. आपण नेहमी घाईघाईत कामं करत राहतो आणि काही वर्षांनी लक्षात येतं की, आपलं ध्येय सोडून वेगळंच काहीतरी केलं. त्यामुळे रोज काही मिनिटं ध्येयाबद्दल, कामाबद्दल विचार करा.
उदाहरणार्थ, संध्याकाळी १५ मिनिटं शांत बसून विचार करा ‘आज मी काय केलं? उद्या काय सुधारणा करावी? माझं ध्येय काय आहे?’ हे आत्मचिंतन तुम्हाला दिशा देईल. यशस्वी लोक जसे ओप्रा विन्फ्रे, ते रोज ध्यान किंवा जर्नलिंग करतात. हे तुम्हाला चुकीच्या मार्गावरून वळवेल आणि प्रगतीचा वेग वाढवेल.
शेवटची सहावी गोष्ट : किती कष्ट केले यापेक्षा किती ध्येय गाठलं याचा विचार करा. कष्ट आणि ध्येय गाठणं हे वेगळे आहेत. कधीकधी अतोनात कष्ट करूनही ध्येयापासून दूर जातो, कारण दिशा चुकीची असते.
उदाहरणार्थ, एखादा व्यावसायिक रात्रंदिवस काम करतो, पण मार्केटिंगवर फोकस नाही, तर अपयश येतं. दुसरीकडे स्मार्ट वर्क केलं तर कमी कष्टात यश मिळतं. ‘स्मार्ट हार्ड वर्क’ हे सूत्र आहे. नेहमी स्वतःला विचारा, ‘हे काम मला ध्येयाच्या जवळ नेत आहे का?’
या सहा गोष्टी रोज अमलात आणा. पण यांपेक्षाही महत्त्वाचं आहे स्वतःवर विश्वास ठेवणं. तुमचा स्वतःवर जितका विश्वास असेल, तितक्या वेगाने तुम्ही प्रगती कराल. विश्वास हा प्रेरणा देतो आणि अडथळे पार करण्याची शक्ती देतो. सुरुवात करा आजच आणि पहा कसं तुमचं जीवन बदलतं. यश हे सवयींमधून निर्माण होतं आणि या सवयी तुम्हाला ते देऊ शकतात.
