प्रासंगिक

काळ्या ढगांना चंदेरी झालर

Advertisement

आपण सर्व लॉकडाऊन अंतर्गत आहोत. होय अडचणी आहेत. मी ते नाकारत नाही. बर्‍याच लोकांनी रोजगार गमावला आहे. बऱ्याच कंपन्या बंद झाल्या आहेत. बरेच स्थलांतरित त्यांच्या घरी परत जात आहेत आणि त्रस्त आहेत.

कोविडची लागण झालेल्या रुग्णांनी रुग्णालये ओसंडून वाहत आहेत आणि दररोज ही संख्या वाढत आहे. हे गर्द काळे ढग आहेत, परंतु तेथे चंदेरी झालर आहे, जी आपल्याला सामान्यपणे दिसत नाहीय.


'स्मार्ट उद्योजक' डिजिटल मासिकाची आजीवन वर्गणी मिळवा फक्त ₹ १२३ मध्ये! सोबत आतापर्यंतचे सर्व अंकही मोफत मिळवा!

BOOK NOW: https://rzp.io/l/smartudyojak


आपल्या आजूबाजूला बऱ्याच चांगल्या गोष्टीदेखील घडत आहेत.

या सर्व गोष्टींची आपण अनेक वर्षे प्रतिक्षा करीत आहोत.

वायू प्रदूषण कमी झाले आहे.

गंगा नदी स्वच्छ झाली आहे.

कुटुंब टीव्हीसमोर जेवण घेण्याऐवजी एकत्र जेवण करतात.

आम्ही पूर्वी कधीही वापरल्या नव्हत्या अशा प्रमाणात टेलिफोन व इंटरनेट वापरत आहोत.

आम्ही आमची कामे करण्यासाठी, झूम कॉन्फरन्स आणि मीटिंग्जवर जाऊ लागलो आहोत.

आपल्यापैकी बरेचजण घरून काम करत आहेत.

श्रमप्रतिष्ठेचा खरा अर्थ काय आहे, हे आम्हास समजत आहे.

सिंगापूरला जाणारे लोक तेथील स्वच्छतेचे गाणे गात असतात आणि आपण भारतात किती घाणेरडे आहोत याबद्दल चर्चा करतात. ते सिंगापूरच्या कठोर कायद्यांचे कौतुक करतात, ज्यामुळे लोक रस्ते, सार्वजनिक जागा आणि घरे स्वच्छ ठेवतात.

मला हे एक रहस्य तुम्हाला सांगू द्या. सिंगापूर आणि भारतातील कायदे अगदी सारखेच आहेत!

थॉमस बॅबिंग्टन मकाऊले यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने भारतीय दंड संहिता 1860 प्रस्तावित केले होते आणि ते भारत, मलेशिया आणि सिंगापूरसाठी कायद्यात लागू करण्यात आले होते. आजपर्यंत कमीअधिक प्रमाणात तेच वापरले जात आहे.

हा कायदा समान आहे, परंतु त्याचा परिणाम अगदी वेगळा आहे. आमच्याकडेही सार्वजनिक ठिकाणी थुंकणे, कचरा फेकणे किंवा उघड्यावर शौचास जाणे यासाठी दंड आहे. जादू अंमलबजावणीत आहे.

केंद्र सरकारच्या योजनेअंतर्गत घरात शौचालय प्रायोजित करून आम्ही योग्य दिशेने एक पाऊल उचलले आहे आणि कोविड-१९ ने सार्वजनिक ठिकाणी थुंकू नये म्हणून पुढचे पाऊल उचलण्यास आपल्याला भाग पाडले आहे. आपण ही सुधारणा पुढे नेली पाहिजे.

इतर चांगल्या गोष्टी

१. कल्पना करा की जर आज नोटबंदी झाली नसती आणि जनधन खाती नसती आणि आम्ही आज 8 नोव्हेंबर २०१६ पूर्वीसारखेच सर्व व्यवहार रोखने करत असतो, तर काय झाले असते? आज बँका आणि एटीएमसमोर न संपणाऱ्या रांगा लागल्या असत्या. चलन हाताळावे लागले म्हणून कोविड रुग्णांची संख्या खूपच वाढली असती.

नोटाबंदीच्या बाबतीत आम्ही केवळ अर्ध्या मार्गावरून परत गेलो. आम्ही काही काळ ते केले. काही काळासाठी पानवाला, ठेलेवाला, रिक्षवाला, पेटीएम किंवा क्रेडिट कार्ड स्वीकारत होते. आता आमच्याकडे युपीआय, गुगल पे, डायरेक्ट बँक अकाउंट ट्रान्झॅक्शन वगैरे देय देण्याचे आणखी बरेच मार्ग आहेत, परंतु रोख आणि नोटा परत आली आहे.

नोटाबंदी पूर्ण झाली असती तर आमच्याकडे बँकांवर रांगा लागल्याचं नसत्या. जर उद्योग आणि लहान दुकानदारांनी संपूर्णपणे नोटाबंदी स्वीकारली असती तर काउंटरवर कोणतीही रोख रक्कम किंवा cheque यांची हाताळणी केली गेली नसती आणि मुळात बँक कामगारांना कोरोनादरम्यान काम करावे लागले नसते. बहुतेक व्यवहार ऑनलाइनच झाले असते.

चीनमध्ये पूर्णपणे टेलिफोन चलन वापरात आहे. रोख रक्कम वापरात नाहीच. प्रत्येकजण त्यांच्या मोबाइल फोनद्वारे सर्वकाही देय देतो आणि प्रत्येक व्यवहार थेट असतो. या मार्गाने हाताळण्यासाठी शून्य रोख आहे.

२. भारतात आम्हाला स्वस्त कामगार आवडतात. अमेरिकेत 1865 पूर्वी गुलाम कामगार खूप प्रमाणात होते. सामान्य श्रीमंत व्यक्तीने आपल्या घरातील कामे पूर्ण करण्यासाठी गुलाम पाळणे खूप सामान्य गोष्ट होती. १८६५ मध्ये गुलामगिरी निर्मूलनानंतर हे चित्र पूर्णपणे बदलले. श्रम महाग झाले. पण यावर समाजाने खूप सकारात्मक प्रतिक्रिया व्यक्त केली.

ते मोठ्या प्रमाणात ऑटोमेशनसाठी गेले. त्यांनी प्रक्रिया आणि कार्यपद्धतींचे प्रमाणीकरण आणि यांत्रिकीकरण केले. बर्‍याच सामान्य प्रकारच्या नोकऱ्यांपासून मुक्तता केली. यंत्रांना व्यवहारात आणले आणि या समस्येवर मात केली. आम्हाला वाटते की त्यांनी ते आवश्यकतेने केले. नाही, त्यांना ते करायचे होते म्हणूनच त्यांनी असे केले. सक्तीने नव्हे तर सकारात्मकतेने.

आम्ही दुसरीकडे स्वस्त आणि आणखी स्वस्त कामगार शोधत राहिलो. उदाहरणार्थ शेतमजुरांसाठी, पूर्वी उत्तर प्रदेशातील कामगारांना प्राधान्य दिले जायचे, त्यानंतर बिहारमधील स्वस्त मजुरीचा उपयोग केला जात होता.

आता त्याच पदांवर झारखंडमधील कामगार आहेत, परंतु मोठ्या प्रमाणावर आम्ही या नोकऱ्या स्वयंचलित करण्याच्या बाबतीत किंवा कामगारांना कोणत्याही प्रकारच्या यंत्रसामग्री वापरण्याचे प्रशिक्षण देण्याच्या बाबतीत विचार केला नाही. ऊस तोडण्यासाठी आपण मॅन्युअल लेबर वापरत आहोत.

या प्रवृत्तीमुळे आपली कार्यक्षमता आणि प्रभावीपणामध्ये तडजोड झाली.

तुम्हाला watch माहीत आहे. ते मनगटावर परिधान केलेले आहे. तुम्हाला क्लॉक माहीत आहे, जे आपण भिंतीवर टांगलेले असते. पण आपणास हे माहीत आहे का की watchclock म्हणजे नेमके काय?

घड्याळ

वॉच क्लॉक हे सुरक्षा रक्षकांद्वारे वापरण्यासाठी वापरले जाणारे एक यांत्रिक घड्याळ आहे. स्थावर मालमत्तेवर वेगवेगळ्या ठिकाणी वैयक्तिक वॉच क्लॉक घड्याळे बसवली जातात.

जेव्हा सुरक्षा रक्षक आपल्या तासाच्या किंवा दोन तासाच्या फेरीवर जातो, तेव्हा त्याने या सर्व घड्याळ्याना चावी दिली पाहिजे. घड्याळाला दोन डायल असतात. एकाला मिनिटाचा हात आणि तासाचा हात असतो. दुसर्‍या डायलमध्ये साधा कागद असतो. जेव्हा घड्याळाला चावी दिली जाते तेव्हा प्लेन पेपर डायलवर त्यावर एक नंबर छापला जातो.

शिफ्ट नंतर अधिकृत व्यक्ती (सहसा पर्यवेक्षक) वॉच क्लॉक अनलॉक करते आणि कागद काढून घेते आणि एक नवीन कागद आत घालते त्या नंबरच्या जागेवर अवलंबून घड्याळाला कधी चावी दिली गेली ते कळते. यामुळे सुरक्षा रक्षकाने आपले काम बरोबर केले की नाही हे कळते.

गुलामी संपवल्यानंतर कामगारांच्या कमतरतेचा सामना करण्यासाठी ही प्रणाली 1865 मध्ये सुरू झाली.

ही व्यवस्था भारतात का आली नाही? सोपे, आम्हाला ते नको होते. अनेक सुरक्षा रक्षक, त्यांचे वरिष्ठ आणि त्यांचे वरिष्ठ अशी आपल्याकडे पद्धत आहे. यातील अनेक नोकऱ्या मुळात गरजेच्या नसतात. आम्हाला प्रशिक्षित व्यक्तींची ज्यांना अर्थपूर्ण नोकर्‍या असतील, अशी आधुनिक यंत्रणा नको होती. आपण ही चूक पुन्हा करू नये.

आता बर्‍याच नोकऱ्यांमध्ये यांत्रिकीकरण आणण्याची वेळ आली आहे. पण यामुळे निर्माण झालेल्या बेकारीचे काय? ते आपण पुढच्या टप्प्यात पाहू.

३. बर्‍याच काळापासून आम्ही डेड एंड जॉब्समध्ये गुंतवणूक करत राहिलो. उदाहरणार्थ सुरक्षा रक्षक. आमच्याकडे अनेक अप्रशिक्षित सुरक्षारक्षक आहेत आणि त्यांनी गृहनिर्माण संस्थांचे दरवाजे उघडणे व बंद करणे यापेक्षा पलीकडे फारसे काम दिले जात नाही. ते सुशिक्षित नाहीत, तसेच प्रशिक्षितही नाहीत आणि किमान वेतन घेतात. आपण हे बदलू शकतो.

आपण त्याच रक्षकांना व्हिडिओ कॅमेरा ऑपरेट करणे, स्वयंचलित गेट ऑपरेट करणे आणि येणार्‍या लोकांच्या तपासणीसाठी प्रशिक्षण देऊ शकतो. छोटी मोठी प्लम्बिंगची कामे करणे इत्यादी कामे देऊ शकतो. एका सोसायटीत नोकरी करणाऱ्या सुरक्षा रक्षकांची संख्या कमी होईल, परंतु या पद्धतीअंतर्गत येणाऱ्या बऱ्याच सोसायट्यांची मागणी वाढेल.

आपल्याकडे आता औद्योगिक कामगारांचीही कमतरता आहे. यापैकी काही नोकऱ्या घेण्यासाठी अनेक सुरक्षारक्षकांना पुन्हा प्रशिक्षित करता येईल. अशाप्रकारे प्रत्येकजणाला कौशल्य शिडीमध्ये जाण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाऊ शकेल.

तीन गोष्टी ज्या नेहमी आपल्याकडे होत्या, परंतु आपण त्या फारशा वापरत नव्हतो. आता त्यांचे महत्त्व अनन्यसाधारण वाढले आहे.

१. डिजिटल प्लॅटफॉर्म :

कोविड लॉकडाऊनमुळे इंटरनेटचा वापर जबरदस्त वाढला आहे. मुख्यतः उत्पादक हेतूंसाठी, प्रत्येकजण डेटा वापरतो. यामुळे प्रणालीतील कमकुवतपणादेखील उघड होत आहे. कमी बँडविड्थ, टेलिफोन टॉवर्सचा अभाव, मधूनमधून इंटरनेट तुटणे, या समस्या येत आहेत. कंपन्यांनी त्यांच्या सेवांचा वेग वाढवण्याची आणि तांत्रिक बाबी सुधारण्याची वेळ आली आहे.

२. सार्वजनिक स्वच्छता :

आम्ही आधीच भारताला मुक्त शौचमुक्त केले आहे. आता सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छता ठेवणे, न थुंकणे यासाठी मोहीम घेण्याची वेळ आली आहे. ‘स्वच्छ भारत’ सुरू आहेच.

3. कॅशलेस वर्किंग :

आम्ही तिथपर्यंत गेलो आहोत आणि परत जुन्या रोकडीवर परत आलो आहोत. आता पूर्ण प्रमाणात डिजिटल / कॅशलेसकडे जाण्याची गरज आहे. रोखीला बाय बाय म्हणण्याची वेळ आली आहे.

मी हा लेख कवी रेंहोल्ड निजेबुहर यांच्या खालील प्रार्थनेने संपवतो.

देवा, मी ज्या गोष्टी बदलू शकत नाही,
त्या गोष्टी स्वीकारण्याची मला ताकद दे.
मी करू शकणार्‍या गोष्टी करण्याचे धैर्य दे
आणि या दोघांमधील फरक जाणून घेण्यासाठी जरुरी असणारे शहाणपण दे.

– आनंद घुर्ये
9820489416


Free Newsletter on WhatsApp & Telegram

'स्मार्ट उद्योजक'चे उद्योजकता आणि व्यवसायविषयक लेख तसेच बातम्या मोफत मिळावा WhatsApp आणि टेलिग्रामवर. WhatsApp : https://bit.ly/2kAPLGD । टेलिग्राम : https://t.me/smartudyojakmedia

error: Content is protected !!